Krótka odpowiedź. Załącznik nr 4 to uproszczony standard systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji dla podmiotów ważnych będących podmiotami publicznymi — urzędów gmin zatrudniających mniej niż 50 osób, szkół, przedszkoli, ośrodków pomocy społecznej, instytucji kultury i innych jednostek samorządowych. Zastępuje im katalog z art. 8 ust. 1 u.KSC (art. 8 ust. 3). Składa się z czterech części: 18 środków obowiązkowych (część I), 9 środków dodatkowych, które system „może dodatkowo obejmować” (część II), zasad przeglądu systemu (część III) i obowiązku dokumentowania realizacji działań (część IV). Część I obowiązuje w całości — bez progów wielkości i bez możliwości uznania któregoś z 18 punktów za „nie dotyczy”.
Podstawa prawna: art. 8 ust. 3 u.KSC; Załącznik nr 4 do u.KSC, części I–IV.
Załącznik stosuje podmiot ważny będący podmiotem publicznym. W praktyce samorządowej: urząd gminy zatrudniający mniej niż 50 osób, szkoły i przedszkola publiczne, OPS, biblioteki i inne jednostki budżetowe realizujące zadania publiczne z użyciem systemów informacyjnych. Nie stosują go podmioty kluczowe — starostwo powiatowe, urząd gminy zatrudniający 1 stycznia co najmniej 50 osób (pełne etaty, umowa o pracę) albo prowadzący w swojej strukturze wodociągi; wdrażają one pełny SZBI z art. 8 ust. 1 (Q&A MC pkt 1.25, 3.24, 3.39). Spółki komunalne, które są podmiotami kluczowymi albo ważnymi w swoim sektorze (np. wodociągi), stosują art. 8 ust. 1, nie Załącznik.
Ministerstwo Cyfryzacji tłumaczy wybór takiej formy wprost: dla mniejszych jednostek samorządowych zrezygnowano z podejścia opartego na ryzyku na rzecz listy kontrolnej minimalnych wymogów, bo pełne szacowanie ryzyka wymaga personelu, którego te jednostki zwykle nie mają.
System zarządzania bezpieczeństwem informacji „obejmuje co najmniej”:
Słowa „co najmniej” mają znaczenie: to podłoga, nie lista do wyboru. Jednostka może uznać za „nie dotyczy” konkretny element wdrożenia (np. szkoła bez automatyki budynkowej nie zabezpiecza systemu, którego nie ma), ale nie cały punkt Załącznika. Omówienie każdego punktu — co mówi ustawa, co trzeba zrobić i jaki dowód zostawić — jest w przewodniku po 18 punktach.
Części I i III są obowiązkowe, część II — fakultatywna: jej wdrożenie podmiot powinien rozważyć, jeżeli jego uwarunkowania organizacyjne, finansowe i osobowe na to pozwalają (Q&A MC pkt 3.40).
System „może dodatkowo obejmować” m.in.: środki minimalizujące ryzyko błędów ludzkich; dedykowane usługi poczty elektronicznej; wysoką dostępność systemów niezależnie od awarii lub incydentu; zasady korzystania z chmury obliczeniowej i generatywnej sztucznej inteligencji; monitorowanie dostępu do informacji i stanu systemów; testowanie poziomu bezpieczeństwa systemów i cyberhigieny pracowników; klauzule bezpieczeństwa w umowach serwisowych z dostawcami; zapewnienie aktualności produktów i usług ICT; inne środki techniczne i organizacyjne adekwatne do ryzyka (pkt 9).
Te środki nie są obowiązkowe, ale ich dobór nie jest też dowolny: jednostka powinna umieć uzasadnić, dlaczego dany środek stosuje albo nie. Najprostszym uzasadnieniem jest ocena ryzyka — stąd analiza ryzyka bywa w gminie potrzebna, choć Załącznik formalnie jej nie wymaga (więcej).
Podmiot dokonuje przeglądu systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji:
Przegląd to coś więcej niż „odświeżenie dokumentów”: sprawdzenie, czy 18 środków nadal działa, czy dobór środków dodatkowych jest aktualny i co trzeba zmienić.
Podmiot dokumentuje realizację działań wskazanych w systemie zarządzania cyberbezpieczeństwem. W praktyce oznacza to dowody: daty wykonania przeglądów, testów kopii zapasowych i szkoleń, listy obecności, zatwierdzone wersje procedur, historię zmian. Podczas kontroli liczy się nie sama polityka, ale ślad jej stosowania.
Źródła: ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (art. 8 ust. 3, Załącznik nr 4 części I–IV); Ministerstwo Cyfryzacji, „Pytania i odpowiedzi” do nowelizacji ustawy o KSC (wersja z 1 października 2026 r.), pkt 3.39–3.41 oraz odpowiedź o uproszczonych wymaganiach dla samorządowych podmiotów publicznych (rozdział 3).
Stan prawny: 26 października 2026 r. Tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.