Kreator SZBI

Czy gmina musi przeprowadzać analizę ryzyka według ustawy o KSC?

Krótka odpowiedź. Podmiot ważny będący podmiotem publicznym — a więc np. urząd gminy zatrudniający mniej niż 50 osób, szkoła czy ośrodek pomocy społecznej stosujące Załącznik nr 4 — formalnie nie ma obowiązku przeprowadzania szacowania ryzyka na podstawie ustawy o KSC. Analiza ryzyka nie jest jednak zakazana: pomaga dobrać środki dodatkowe z części II Załącznika nr 4 i jest potrzebna do spełnienia art. 32 RODO, który wymaga zabezpieczeń odpowiednich do ryzyka naruszenia praw osób, których dane dotyczą. Inaczej jest u podmiotów stosujących art. 8 ust. 1 u.KSC (podmioty kluczowe i ważne niebędące publicznymi) — tam systematyczne szacowanie ryzyka jest obowiązkiem.

Podstawa prawna: art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 u.KSC; Załącznik nr 4 do u.KSC, część I i część II pkt 9; art. 32 RODO.

Skąd ta różnica

Nowelizacja ustawy o KSC przewiduje dwa reżimy. Podmioty kluczowe i podmioty ważne spoza sektora publicznego stosują art. 8 ust. 1 — system zarządzania bezpieczeństwem informacji oparty na „systematycznym szacowaniu ryzyka wystąpienia incydentu oraz zarządzaniu tym ryzykiem”. Podmiot ważny będący podmiotem publicznym stosuje zamiast tego Załącznik nr 4 (art. 8 ust. 3): listę 18 konkretnych środków w części I i środki dodatkowe w części II.

Ministerstwo Cyfryzacji wyjaśnia, że dla samorządowych podmiotów publicznych „zrezygnowano z podejścia opartego na ryzyku”, bo wymagałoby ono personelu umiejącego przeprowadzić szacowanie ryzyka, którego mniejsze jednostki nie mają. Zamiast tego są wymagania w formie listy kontrolnej.

Inaczej w podmiotach kluczowych. Starostwo powiatowe, urząd gminy zatrudniający 1 stycznia co najmniej 50 osób (pełne etaty, umowa o pracę) oraz urząd gminy prowadzący w swojej strukturze wodociągi są podmiotami kluczowymi — stosują art. 8 ust. 1, więc systematyczne szacowanie ryzyka jest dla nich obowiązkiem (Q&A MC pkt 1.25, 3.24, 3.39).

Po co więc analiza ryzyka w gminie

  • Dobór środków dodatkowych. Część II Załącznika nr 4 (pkt 9) pozwala stosować dodatkowe środki techniczne i organizacyjne, „jeżeli jest to konieczne dla zapewnienia odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa”. Ocena, co jest konieczne, to w praktyce analiza ryzyka — nawet prosta.
  • RODO. Art. 32 RODO nakazuje administratorowi danych wdrożyć środki odpowiednie do ryzyka naruszenia praw lub wolności osób fizycznych. Ministerstwo wskazuje wprost, że do prawidłowego zastosowania tego przepisu niezbędna jest analiza ryzyka — i że dotyczy on podmiotów publicznych niezależnie od ich wielkości. Gmina przetwarza dane mieszkańców, więc ten obowiązek ma zawsze.
  • Priorytety. Lista 18 środków mówi, co wdrożyć, ale nie mówi, od czego zacząć ani ile wysiłku włożyć w ochronę poszczególnych systemów. Prosta ocena prawdopodobieństwa i skutku kilkunastu scenariuszy porządkuje kolejność prac.

Czego nie trzeba robić

Nie trzeba wdrażać pełnej metodyki w rodzaju ISO/IEC 27005 ani zatrudniać analityka ryzyka. Wystarczy spisana lista scenariuszy („co może pójść źle”) z oceną prawdopodobieństwa i skutku, decyzją, co z każdym z nich zrobić, i datą przeglądu. Kontrola nie może zarzucić podmiotowi publicznemu braku szacowania ryzyka jako naruszenia Załącznika nr 4 — może natomiast pytać o każdy z 18 środków części I.

Co zrobić w praktyce

  1. Ustalić reżim jednostki: Załącznik nr 4 (podmiot ważny publiczny) czy art. 8 ust. 1.
  2. W reżimie Załącznika nr 4 — wdrożyć 18 środków części I; analizę ryzyka prowadzić jako narzędzie doboru środków dodatkowych i na potrzeby RODO.
  3. Oprzeć analizę na kilkunastu scenariuszach dopasowanych do działalności (ransomware, przejęcie poczty, awaria kopii zapasowej, atak na automatykę obiektową), ocenić prawdopodobieństwo i skutek, zapisać decyzje.
  4. Wracać do analizy co najmniej raz w roku i po każdym incydencie poważnym lub istotnej zmianie infrastruktury.

Jednostka, która świadomie decyduje, że analizy ryzyka nie prowadzi, powinna zadbać o spójność dokumentacji: polityka bezpieczeństwa nie może odwoływać się do analizy, której nie ma. W Kreatorze SZBI taką decyzję zaznacza się w danych jednostki (pole „Analiza ryzyka”, tylko dla podmiotu ważnego publicznego) — dokument z analizą znika wtedy z pakietu, a pozostałe dokumenty nie odwołują się do niej.

Powiązane

Źródła: ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (art. 8 ust. 1 i 3, Załącznik nr 4); rozporządzenie (UE) 2016/679 — RODO (art. 32); Ministerstwo Cyfryzacji, „Pytania i odpowiedzi” do nowelizacji ustawy o KSC (wersja z 1 października 2026 r.), pkt 1.25, 3.15, 3.24, 3.39 oraz odpowiedź o uproszczonych wymaganiach dla samorządowych podmiotów publicznych (rozdział 3).

Stan prawny: 26 października 2026 r. Tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.