W skrócie. Ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (u.KSC) umożliwia wspólną realizację obowiązków z zakresu cyberbezpieczeństwa przez jednostki samorządowe (art. 16e ust. 5). Zadania te może wykonywać wyznaczona jednostka obsługująca, np. centrum usług wspólnych (CUW), urząd gminy albo inna uprawniona jednostka. Kreator SZBI obsługuje wspólną obsługę na dwóch poziomach: wykonywanie powierzonych zadań (wskazanie jednostki realizującej określone obowiązki, w tym zadania Utrzymania oraz obsługę i zgłaszanie incydentów) oraz wspólny SZBI (dokument ramowy jednostki obsługującej oraz załącznik jednostki obsługiwanej, uzupełniony o dokumentację jej specyfiki). Relację wspólnego SZBI przygotowuje jednostka obsługująca, a jednostka obsługiwana potwierdza ją w aplikacji przez zatwierdzenie własnego załącznika (dok. 16).
Ważne: konfiguracja wspólnej obsługi w Kreatorze SZBI nie zastępuje jej formalnego ustanowienia zgodnie z art. 16e u.KSC i właściwymi przepisami samorządowymi (w gminie: uchwała rady albo porozumienie — art. 10a–10d ustawy o samorządzie gminnym; między JST: porozumienie z art. 16e ust. 6–9). Jak to działa prawnie, opisuje artykuł Czy CUW może realizować obowiązki SZBI….
Dla kogo: administratorzy i koordynatorzy jednostek obsługujących oraz obsługiwanych, a także kierownicy jednostek obsługiwanych odpowiedzialni za zatwierdzanie dokumentacji w aplikacji.
Kreator rozróżnia dwa poziomy jednej relacji. Pierwszy mówi, kto wykonuje zadania (i w jakim zakresie); drugi — czyje dokumenty obowiązują. Można poprzestać na pierwszym (CUW wykonuje kopie i zgłasza incydenty, a szkoła ma własne polityki) albo mieć oba: wspólny SZBI zawsze zawiera w sobie wskazanie jednostki obsługującej — przygotowując relację, jednostka obsługująca ustawia też pierwszy poziom, a dopóki relacja nie jest aktywna, działa tylko on. Żaden z poziomów nie jest ustanowieniem wspólnej obsługi w sensie prawnym — o tym decyduje uchwała albo porozumienie (zob. „Ważne” wyżej); w aplikacji odnotowuje się je w polach podstawy powierzenia.
| Wykonywanie powierzonych zadań | Wspólny SZBI | |
|---|---|---|
| Co to znaczy | jednostka obsługująca wykonuje za jednostkę określone zadania: testy kopii, przeglądy, szkolenia, obsługę i zgłaszanie incydentów | jednostka obsługiwana korzysta z polityk i procedur jednostki obsługującej zamiast własnych |
| Gdzie się ustawia | jednostka obsługiwana: Jednostki → Edytuj → „Obsługa przez inną jednostkę / CUW” (wybór jednostki, zakres, zadania Utrzymania, termin art. 16g) | jednostka obsługująca: Jednostki → „Podmioty obsługiwane…” → Przygotuj relację → Wyślij do potwierdzenia |
| Kto potwierdza w aplikacji | nikt — zapis danych jednostki (koordynator lub administrator); prawnie: uchwała rady albo porozumienie, których aplikacja nie sprawdza | kierownik jednostki obsługiwanej, zatwierdzając dok. 16 w Historii (potwierdza dokumentację, nie zastępuje uchwały) |
| Co zmienia w Utrzymaniu i Zadaniach | zadania powierzone mają dopisek „Wykonuje jednostka obsługująca”, liczą się jej wykonania; w Zadaniach pozycja „Przekaż informację o incydencie” z terminem art. 16g | nic dodatkowego |
| Co zmienia w Incydentach | upoważnione osoby jednostki obsługującej widzą i obsługują incydenty jednostki w swoim widoku; zgłoszenia do CSIRT składa jednostka obsługująca (art. 16h) | nic dodatkowego |
| Co zmienia w Dokumentach | dok. 02 §5.2 (kto i co realizuje), dok. 05 (kanał przekazania incydentu), dok. 06 (kolumny przekazania), dok. 07/08/12 (kolumna „Wykonał”) | pełne polityki jednostki obsługiwanej zastępują karty zastąpienia z odesłaniem do dok. 15 i polityk jednostki obsługującej; jednostka obsługiwana prowadzi dok. 16 i dok. 08 |
| Jak zakończyć | wybrać „— jednostka nie korzysta ze wspólnej obsługi —” w danych jednostki i zapisać (dopóki nie ma relacji wspólnego SZBI) | „Zakończ relację” po dowolnej stronie — kończy oba poziomy; pełne dokumenty wracają bez zmian w danych |
W Jednostki → Edytuj → Obsługa przez inną jednostkę / CUW wskazuje się jednostkę, która realizuje za jednostkę obsługiwaną określone zadania z zakresu cyberbezpieczeństwa — zadania Utrzymania oraz obsługę i zgłaszanie incydentów. Jednostka obsługująca może należeć do tej samej struktury gminy lub powiatu (wybór z listy) albo znajdować się poza nią (wpisana nazwa).
Którym jednostkom liczy się wykonanie. Gdy jednostka obsługująca odnotuje u siebie wykonanie zadania (np. przegląd uprawnień), zalicza się ono w Utrzymaniu, Zadaniach i dokumentach każdej jednostki, która powierzyła jej to zadanie. Jeśli wykonanie dotyczyło tylko części z nich — np. szkolenie przeprowadzono w jednej szkole — w historii wykonań tego zadania (Utrzymanie jednostki obsługującej → karta zadania → Historia wykonań) zaznacza się pole Dotyczy jednostek obsługiwanych. Nic nie zaznaczone oznacza wszystkie jednostki, które powierzyły zadanie. Test odtworzenia kopii ma to samo pole przy kopii w rejestrze Kopie zapasowe.
Można też określić termin przekazywania informacji o incydentach do jednostki obsługującej (w godzinach). Termin ten ustala kierownik jednostki wyznaczonej na podstawie art. 16g u.KSC; w Kreatorze jednostka obsługująca wpisuje termin domyślny, a przy konkretnej relacji można wpisać inny. Termin wewnętrzny jest niezależny od ustawowych terminów zgłoszenia incydentu poważnego do CSIRT (24 h, 72 h) i nie może ich wydłużyć — aplikacja pilnuje obu osobno.
W ramach wspólnego SZBI jednostki obsługiwane korzystają z polityk i procedur przygotowanych przez jednostkę obsługującą. Kreator SZBI umożliwia: przygotowanie dokumentacji ramowej przez jednostkę obsługującą (dok. 15); przygotowanie indywidualnego załącznika jednostki obsługiwanej (dok. 16); zastąpienie powielanych dokumentów polityk kartami odwołującymi się do dokumentów wspólnych (karty zastąpienia); zachowanie dokumentów indywidualnych, w tym planu ciągłości działania jednostki (dok. 08).
Karty zastąpienia oraz dokumenty 15 i 16 są rozwiązaniem dokumentacyjnym przyjętym w Kreatorze SZBI, nie formą dokumentacji wprost wymaganą przez ustawę. Wspólna dokumentacja powinna obejmować rzeczywisty zakres działalności, składniki aktywów i ryzyka każdej jednostki obsługiwanej — szkoła, biblioteka i ośrodek pomocy społecznej mogą korzystać z tej samej infrastruktury, ale mają odmienne procesy krytyczne. Dlatego plan ciągłości działania (dok. 08) i załącznik (dok. 16) zostają własne. Co zostaje po stronie obsługiwanej jednostki, opisuje artykuł Czy CUW może realizować obowiązki SZBI….
Samo powierzenie obsługi informatycznej innej jednostce nie zwalnia kierownika jednostki obsługiwanej z odpowiedzialności wynikającej z ustawy o KSC. W przypadku wspólnej obsługi ustanowionej zgodnie z art. 16e u.KSC odpowiedzialność za realizację powierzonych obowiązków ponosi jednostka wyznaczona, a jeżeli zakres wyznaczenia obejmuje również obowiązki kierownika podmiotu — według wyjaśnień Ministerstwa Cyfryzacji kierownik jednostki wyznaczonej, w granicach zakresu wyznaczenia. Obowiązki poza zakresem wyznaczenia oraz obowiązki współpracy z art. 16f zostają przy jednostce obsługiwanej i jej kierowniku. Dokumenty (dok. 02 §5.2, dok. 16 §1.3) opisują ten podział według pola „Zadania kierownika podmiotu objęte wyznaczeniem”. Zatwierdzenie dok. 16 w Kreatorze potwierdza przyjęcie dokumentacji wspólnego SZBI w aplikacji, ale nie zastępuje uchwały rady ani porozumienia wymaganych do prawnego ustanowienia wspólnej obsługi.
Zanim ktokolwiek zaznaczy cokolwiek w aplikacji, warto mieć odpowiedzi na pięć pytań:
Odpowiedzi trafiają do pól relacji: podstawa powierzenia (numer, data, okres), zakres powierzenia, „Zadania kierownika podmiotu objęte wyznaczeniem”, termin przekazania informacji o incydencie.
Zmiana danych jednostki obsługującej (nazwa, numer wersji zatwierdzonych polityk) jest widoczna w kartach zastąpienia jednostki obsługiwanej przy następnym podglądzie. Odwołanie do nowszej wersji dokumentu wspólnego nie oznacza, że kierownik jednostki obsługiwanej zapoznał się ze zmianą — o istotnych zmianach jednostka obsługująca informuje podmioty poza aplikacją; zatwierdzone wersje dokumentów ramowych są w Historii jednostki obsługującej.
Objęcie jednostki wspólną obsługą nie znosi jej obowiązków współpracy ani obowiązków pozostających poza zakresem wyznaczenia.
Z mocy ustawy, niezależnie od zakresu aktu wyznaczenia:
Minimalny zakres działań jednostki obsługiwanej w aplikacji:
Składnik aktywów jednostki obsługującej (np. serwer, system dziedzinowy, łącze) udostępnia się jednostkom przyciskiem Udostępnij tej jednostce (tylko do odczytu) w formularzu składnika. Lista odbiorców obejmuje domyślnie jednostki obsługiwane (z ustanowioną wspólną obsługą); zaznaczenie opcji Pokaż całą strukturę gminy lub powiatu wyświetla pozostałe jednostki struktury:
Po zaznaczeniu odbiorcy obok niego pojawia się pole Podstawa udostępnienia — osobne dla każdego odbiorcy. Dla jednostki obsługiwanej podpowiada się treść z jej aktu wyznaczenia (uchwała, porozumienie, umowa); dla pozostałych jednostek pole jest puste do wpisania (np. porozumienie między jednostkami, zarządzenie, umowa). Zaznaczenia i podstawy zapisują się razem ze składnikiem, przyciskiem Zapisz formularza; Anuluj cofa także zmiany udostępnień, a próba wyjścia bez zapisu pyta, co zrobić. Podstawa trafia do dok. 03 tego odbiorcy; pusta daje „[DO UZUPEŁNIENIA]”.
Udostępnienie składnika w Kreatorze SZBI służy dokumentowaniu zasobów wykorzystywanych przez inne jednostki. Nie zastępuje ustaleń organizacyjnych, upoważnień ani innych wymaganych podstaw korzystania z danego zasobu — pole „Podstawa udostępnienia” opisuje podstawę już istniejącą.
Udostępniony składnik pojawia się w rejestrze odbiorcy z oznaczeniem „Udostępnione” i w jego dok. 03 w tabeli składników dostarczanych przez inny podmiot.
Dane wspólnej obsługi zapisuje koordynator albo administrator z modułem Jednostki w danej jednostce oraz administrator zarządzający strukturą gminy lub powiatu. Oznaczyć jednostkę jako obsługującą może tylko administrator. Relację potwierdza kierownik jednostki obsługiwanej zatwierdzeniem dok. 16.
Upoważnieni użytkownicy jednostki obsługującej z modułem Incydenty obsługują incydenty jednostek objętych wspólną obsługą w swoim widoku, bez nadawania im osobnych ról w każdej jednostce obsługiwanej. Dostęp wynika z ustanowionej relacji i wygasa wraz z jej zakończeniem; każdy taki zapis trafia do Rejestru zmian jednostki obsługiwanej z nazwiskiem autora, także gdy autorem jest osoba z jednostki obsługującej. Dostęp do incydentów oznacza dostęp do danych osobowych i szczegółów podatności — moduł Incydenty w jednostce obsługującej należy przyznawać tylko osobom, które faktycznie obsługują incydenty.
← Słowniki jednostki: klasyfikacja informacji, kategorie i kolumny rejestru, zadania własne · Spis treści podręcznika · Pola i tabele w dokumentach jednostki: Word i Excel →